http://www.joila.ir/ فصل نامه تحلیل حقوق اسلامی fa daily 1 Tue, 21 May 2024 00:00:00 +0330 Tue, 21 May 2024 00:00:00 +0330 http://www.joila.ir/article_204139.html چکیده  پاسخدهی به جرم از دغدغه های دیرین بشر بوده و هست .در این راستا در جوامع مختلف تدابیر گوناگونی بروز و ظهور یافته است که هریک  اهداف خاصی را  دنبال می کند اهدافی همچون سزادهی  بازدارندگی جبران خسارت و... .از جمله این تدابیر و اقدامات تدابیری است که با هدف اصلاح و بازپروری و بازاجتماعی کردن بزهکاران انجام می شود هرچند این مساله در جهان غرب قدمتی بیش از دو قرن دارد اما با وجود گزاره های فراوانی که در متون دینی وجود دارد اما کمتر به صورت جامع خاصه از منظر فقهی مورد بررسی قرار گرفته است این مقاله می کوشد تا با روش توصیفی تحلیلی مبانی فقهی اصلاح و تربیت بزهکاران را مورد واکاوی قرار دهد یافته های تحقیق نشان می دهد افزون بر ادله متعدد قرانی در  سیره معصومان به ویژه سیره حکومتی پیامبرص و امام علی ع  اهتمام به این مهم دیده می شود . افزون بر این بازپروری بزهکاران  مشمول ادله نهی از منکر است . حتی اگر این ادله نیز صرف نظر شود ضرورت اجتناب از پیامدهای آسیب زای ناشی از کنار گذاشتن اصلاح مجرمان اقتضا می کند که مصلحت را در پذیرش این تدابیر ببینیم.  http://www.joila.ir/article_204147.html چکیدهحق بر سلامت، یکی از حقوق بنیادین بشری است و منشأ تکالیف اشخاص خصوصی و دولت­ها در نظام­های حقوقی داخلی و بین­المللِ حقوق بشر قرار دارد. بهره­گیری از حق بهداشت و سلامت عمومی به ارتقای سطح سلامت در جامعه و در نتیجه، ارتقاء شاخص توسعه­ کمک خواهد کرد. در نظام­های حقوقی پذیرفته شده­است که وصف آگاهی شامل علم به عناصر ذیل است: ماهیت تصمیم گیری، روش­های درمانی جایگزین روش پیشنهادی، خطرات و مزایای درمان پیشنهادی و عوارض احتمالی هر یک از روش­های درمانی. آگاهی مستلزم آن است که پزشک به بیمار اطلاعاتی در رابطه با نوع بیماری، ماهیت، روش درمان پیشنهادی، روش­های جایگزین موجود، خطرات و مزایای فرایند درمان، طول مدت درمان، هزینه­­های درمان و عوارض احتمالی آن به بیمار ارائه کند. در فوریت­های پزشکی، امکان آگاه­سازی بیماری و یا شاید نماینده قانونی بیمار (همراه وی، اولیای وی) از تمام یا بعضی از این موارد جزئیِ مصداق آگاهیِ بایسته وجود نداشته ­باشد؛ که در این صورت باید استانداردهای قانونی برای مداخلات پزشکیِ اورژانسی در نظام حقوق سلامت ایران طراحی شود؛ امری که به­ویژه در مورد بیماران روانی تاکنون مفقود بوده­ است. این مقاله، جستاری در راستای حل چالش­هایی در حوزه رضایت و برائت بیماران، خصوصاً با لحاظ پیچیدگی­های کسب رضایت و برائت از مشمولانِ «آیین­نامه اجرایی نحوه نگهداری و درمان مجانین» (مصوب 1398) است.  http://www.joila.ir/article_204141.html چکیده  پیروزی انقلاب اسلامی در ایران به رهبری امام خمینی «ره» یک تحفه الاهی و از سنخ نهضت انبیای الاهی است. تبیین ظرفیت تمدنی این انقلاب نه فقط ضرورت که یک هدف متعالی است. چون تمدن اسلامی نماد هماهنگ اصول­گرایی و خلاقیت، عقلانیت و معنویت، تعالی و قداست، اخلاق و قدرت، استقلال و عزت، آزادی و معرفت و در یک کلام هویت انقلاب اسلامی است. ظرفیت انقلاب اسلامی در تمدن سازی با عنایت به  فلسفه تاریخ، ماهیت انقلاب اسلامی، توانایی­های بالقوه جهان اسلام و احساس فطری بازگشت به قرآن و سنت، قابل تحلیل است. چرا که اعتلا و انحطاط تمدن اسلامی، هماهنگ با فلسفه تاریخ، از روند کاملا منطقی، پیروی می­کند و احساس شکوهمند بازگشت به اسلام، به مثابه شرط اساسی احیای تمدن اسلامی، همواره در جهان اسلام جریان دارد. نهضت­های اسلامی صد ساله اخیر از تجلیات این احساس متعالی است . تجلی عینی آن را در پیروزی انقلاب اسلامی می­توان دید.   http://www.joila.ir/article_204143.html چکیدههر نظریه جرم شناسی مبتنی بر یک چارچوب فکری شامل ایده های نظری در مورد هستی شناسی، انسان شناسی و معرفت شناسی است. در یک نظریه خاص، انسان شناسی نقش اصلی را ایفا می کند، زیرا موضوع علوم انسانی درباره انسان و توانایی های او است.اما هنوز مکاتب جرم شناسی غیراسلامی در شناخت انسان و ابعاد وجودی او به دلیل فقدان آموزه های وحیانی و روایی دچار سردرگمی هستند.در این مقاله با توجه به قرآن کریم و روایات شیعه به بررسی ابعاد وجودی انسان پرداخته شده است که تأثیر مهمی در تبیین جرم و مسئولیت کیفری دارد. در این راستا، این پژوهش نظریه علامه طباطبایی را به عنوان نظریه مرجع یافته است. با ملاحظات اخیر، نتیجه این مقاله این است که از نظر انسان شناسی اسلامی، انسان موجودی مختار است که اراده او عامل اصلی رفتار مجرمانه است. با این حال، عوامل فردی یا محیطی (اعم از مادی و ماورایی) دارای تاثیرات علّی ناقصه هستند. التزام به این نظریه در انسان شناسی اسلامی، در تبیین و نحوه مسئولیت کیفری، مجازات، معاونت و مشارکت در جرم و عوامل معاف کننده از مجازات تاثیر به جای خواهد گذاشت.  http://www.joila.ir/article_204144.html چکیده" مشروعیت "  در اینجا دارا بودن حقانیت و  وجاهت قانونی و حقوقی است. تا زمانی که رفتاری توسط قاعده معتبر حقوقی منع و برای آن مجازات، تعیین نشده باشد، تعقیب و مجازات فاعل آن، مشروعیت و وجاهت حقوقی ( حقانیت) ندارد. مشروعیت در جرم انگاری و کیفرگذاری ، از اصول کلی حقوقی مشترک در نظام های حقوقی جهان است. روش تحقیق؛ تحلیلی – توصیفی است. نتایج تحقیق نشان می دهد؛ اسلام ( فقه امامیه)  نیز ،  این اصول را مورد پذیرش و تاکید قرار داده است. " مفهوم"  مشروعیت ، همواره مفهوم واحدی است هر چند ممکن است  نظام های حقوقی در " مصداق " متفاوت باشند. مصداق آن می تواند در یک نظام حقوقی، قرآن و در نظام حقوقی دیگر، قانون موضوعه یا عرف باشد.  اهتمام فقه امامیه در خصوص مشروعیت جرم ، از استحکام بیشتری نسبت به مجازات برخوردار است. جوهره مشروعیت در مجازات، شفاف‌سازی اختیار و عملکرد قاضی کیفری است.  http://www.joila.ir/article_204145.html چکیدهفرزند ناشی از آمیزش نامشروع در حقوق امامیه ولاد زنا نامیده می شود، ولی چون او نیز انسان است، پس از همان حقوق یک مسلمان هم  برخوردار می شود. این بدین معناست که هیچ تفاوتی بین حقوق فرزند مشروع و فرزند نامشروع  وجود ندارد. در نتیجه، فرزند نامشروع بودن جرم نیست، اما زنا والدین او به طور قطع، جرم  است و بنابر اصل شخصی بودن مجازات‌ها، فرزند ناشی از زنا، نباید به جرم والدینش مجازات شود. اما ادعای دکتر کلبرگ این است که بر اساس روایات و فقه امامیه، چنین فرزندی باید از حقوق شیعیان محروم شود، زیرا او فردی امامی شناخته نمی شود، بلکه کافر است. در این مقاله نشان خواهیم داد که اکثر روایات و نظریات فقهی مورد استناد اتان کولبرگ توسط فقهای مشهور امامیه از جمله امام خمینی (ره) رد شده است. بنابراین، اگر نویسنده به منابع نامعتبر استناد نمی کرد، می توانست اطلاعات واقعی را در تمام این سال ها به خوانندگان غربی منتقل کند.